От подвала в Toriskeida до европейского турне на «К осмическом корабле» — как в Рованиеми существует уникальная панк‑сцена?Toriskeidan kellarista Euroopan‑kiertueelle A varuusaluksella — Rovaniemellä elää omalaatuinen punk-skene
Творчество — порождение скуки, и в итоге нас приняли за грабителей банков. У панка Рованиеми богатая история.
Luovuus syntyi tylsyydestä, ja lopulta luultiin pankkiryöstäjiksi. Rovaniemeläisellä punkilla on värikäs historia.
В Рованиеми в легендарном подвале Torikeidas‑grilli (или в Toriskeida) находится классическая репбаза, где на диванах восседают четверо панков средних лет. Яри Миккола, Яке Сеппянен, Йоуко Хилтунен и Пепе Туононен представляют группы Jalla Jalla и Greenhouse AC , которые входят в позабытую мейнстримом абсолютную финскую музыкальную элиту. История этих коллективов долгая и яркая.
Legendaarisen rovaniemeläisen Torikeidas‑grillin eli Toriskeidan kellarissa sijaitsee perinteikäs treenikämppä, jonka sohvilla istuu neljä keski-ikäistä punkkaria. Jari Mikkola, Jake Seppänen, Jouko Hiltunen ja Pepe Tuononen edustavat Jalla Jalla ja Greenhouse AC -nimisiä yhtyeitä, jotka ovat valtavirrasta unohtuneiden suomalaisbändien ehdotonta kärkikastia. Yhtyeiden historia on pitkä — ja värikäs.
Jalla Jalla - Minnesota Plates (1991)
В Рованиеми панк‑сцена подавала первые признаки жизни еще до появления Jalla Jalla и Greenhouse AC на рубеже 1970-х и 1980-х годов: участники этих групп тогда играли в таких проектах как Aivoproteesi и Sabotaasi . В те годы группы, по большей части из финансовых соображений, выпускали свои треки на кассетах. Но кое-что из того времени сохранилось. В сборнике хардкор-панка Yalta Hi-Life, выпущенном в 1984 году, представлены ранние записи Aivoproteesi и Terveet Kädet из Торнио. Ранние записи Aivoproteesi были выпущены более широко в 2022 году в сборнике Pommisuoja .
Основанные в 1985 году Jalla Jalla и в 1987 году Greenhouse AC много выпускали в конце 1980‑х и начале 1990-х годов. У Jalla Jalla был контракт со звукозаписывающей компанией Hiljaiset Levyt , которой руководил Юкка Юнттила, а у Greenhouse AC — с лейблом Stupido Records . Альбомы позволили им выйти на международный уровень и отправиться в турне по Европе.
Ennen Jalloja ja Greenhousea 1970‑ ja 1980-lukujen taitteessa Rovaniemellä oli jo orastava punk-skene, jossa myös edellä mainittujen yhtyeiden jäsenet olivat aktiivisia muun muassa Aivoproteesi- ja Sabotaasi-yhtyeissä. Valtaosa yhtyeistä julkaisi tuolloin taloussyistä lähinnä C-kasetteja. Jotain on kuitenkin säilynyt. Vuonna 1984 koostetulla Yalta Hi-Life -nimisellä hardcore-punk-kokoelmalevyllä kuullaan muun muassa Aivoproteesin ja torniolaisen Terveiden K äsien varhaisia nauhoituksia. Aivoproteesin vanhoja nauhoituksia julkaistiin laajemmin vuonna 2022 kokoelmalevyllä Pommisuoja.
Vuonna 1985 perustettu Jalla Jalla ja 1987 perustettu Greenhouse AC julkaisivat musiikkia ahkerasti 1980‑luvun lopulla ja 1990-luvun alussa. Jalla Jallalla oli sopimus Jukka Junttilan pyörittämän Hiljaiset Levyt -yhtiön kanssa, Greenhouse AC:lla Stupido Recordsin kanssa. Julkaisujen myötä yhtyeet pääsivät kansainväliseen levitykseen ja Euroopan-kiertueille.
Музыканты обеих групп с восхищением отзываются как о Stupido , так и о команде Hiljaiset Levyt из‑за той работы , которая была сделана для групп на европейских музыкальных ярмарках. Контракты на выпуск альбомов принесли много радости, став пропуском в мир студийной работы. В те времена ближайшая от Рованиеми приличная студия находилась в Кеми — это была студия Tico Tico.
Molempien bändien soittajat hehkuttavat niin Stupidon kuin Hiljaisten Levyjenkin porukkaa työstä, jota bändien eteen tehtiin eurooppalaisilla musiikkimessuilla. Levytyssopimuksista oli paljon iloa, sillä ne avasivat pääsyn äänitysstudioon. Siihen aikaan Rovaniemeltä katsoen lähin kunnollinen studio oli Tico Tico ‑studio Kemissä.
Материальные условия панк‑музыкантов Рованиеми были довольно посредственными, вспоминают музыканты. Деньги приходилось занимать, например, у дяди барабанщика Jalla Jalla Пепе Туононена. Тем не менее существовала некая система грантов. Молоде жное бюро выделило щедрые 300 марок (на нынешний пересчет — около 95 евро) на «какой-то чертов ревербератор».
Небольшой и периферийный Рованиеми в 1980–1990‑х годах был настоящей меккой независимой культуры, откуда на сцены Финляндии и Европы вышло множество самых разных коллективов — в основном с одних и тех же репетиционных баз. Этот материал записывается в том самом помещении, откуда стартовали пионеры финского рэпа Tulenkantajat и возглавляемая Томми Лии маттой группа Absoluuttinen nollapiste .
Rovaniemen punk‑skenen materiaaliset puitteet olivat melko alkeelliset, muusikot muistelevat. Rahaa jouduttiin lainaamaan muun muassa Jalla Jallan rumpalin Pepen enolta. Jonkin sortin apurahajärjestelmä oli kuitenkin olemassa. Nuorisotoimiston avustus myönsi ”johonkin pirun kaikulaitteeseen” hulppeat 300 markkaa (nykyään n. 95 euroa).
Pieneksi ja perifeeriseksi kaupungiksi Rovaniemi olikin 1980‑ ja 1990-luvuilla omaehtoisen kulttuurin mekka, josta ponnisti Suomen ja Euroopan lavoille jos jonkinlaista yhtyettä, pääsääntöisesti samoilta treenikämpiltä. Tätä haastattelua tehdään treenikämpällä, josta suomiräpin pioneeriyhtye Tulenkantajat sekä Tommi Liimatan luotsaama Absoluuttinen nollapiste ponnistivat.
Типично по‑лапландски музыканты бросают фразочку, что одной из причин такого взрыва субкультуры было то, что в Рованиеми было «чертовски скучно». В то же время город предоставлял возможности для реализации художественных замыслов. Репточки для групп были как в Toriskeida, так и через дорогу — в подвале автобусной станции, а также в легендарном Ounasvaaran Maja , где в свои ранние годы репетировала, например, группа пионеров скандинавского блэк-метала Beherit . Молодежное пространство Tommi легко выдавало ключи, и организовывать выступления можно было совершенно свободно. Все это быстро вылилось в довольно дикие события под предводительством молодых панков. В 1990 году была основана «самая крутая концертная площадка Финляндии» — клуб Tivoli , который, по мнению многих, как минимум не уступает хельсинкскому клубу Tavastia.
Помещения важны для развития культуры. Как Jalla Jalla , так и Greenhouse AC в свои первые годы репетировали в сарае неподалеку от Юликюля, где Томми Пунтаасуу, ныне известный как Mr. Lordi, снимал один из многих музыкальных клипов Greenhouse AC на песню Not yet, not again (she said) .
Umpilappilaiseen tyyliin muusikot tokaisevat, että yksi syy alakulttuurin räjähdykselle oli se, että Rovaniemellä oli ”ihan helevetin tylsää”. Samalla kaupunki tarjosi mahdollisuuksia taiteellisten visioiden toteuttamiseen. Treenikämppiä yhtyeille löytyi niin Skeidalta kuin tien toiselta puolen linja‑autoaseman kellarista kuin legendaariselta Ounasvaaran Majaltakin, jossa muun muassa pohjoismaisen black metallin pioneeriyhtye Beherit harjoitteli alkuaikoinaan. Nuorisotila Tommille sai avaimet helposti, ja keikkoja sai järjestää vapaasti. Meno äityikin teini-ikäisten punkkareiden luotsauksessa melko villiksi. Vuonna 1990 perustettiin ”Suomen komein” keikkapaikka, Tivoli-klubi, joka monen mielestä vetää vertoja vähintäänkin Helsingin Tavastialle.
Tilat ovat tärkeitä kulttuurin kehitykselle. Sekä Jalla Jalla että Greenhouse AC treenasivat alkuaikoinaan läheisessä Ylikylässä sijainneessa ladossa, jossa nykyään Mr. Lordina tunnettu Tomi Putaansuu teki yhden useista Greenhouse AC:lle ohjaamistaan musiikkivideoista kappaleelle Not yet, not again (she said).
Европейские гастроли группы были такими же доморощенными. На городском аукционе Jalla Jalla купили старый библиотечный автобус, который переделали с учетом нужд гастрольной жизни. Единственным его окном был лобовое стекло, что немало удивляло местных жителей во время поездки в Англию. Группа же просто отвечала: «Это не машина, а гребаный космический корабль». С тех пор автобус так и называется — «Космический корабль».
Панки описывают свои туры как отличное времяпрепровождение. Молодые люди из Рованиеми, находясь на грани полного банкротства, смогли вместе с друзьями путешествовать по Европе.
Yhtyeiden Euroopan‑kiertueet olivat vastaavalla tavalla kotikutoisia. Jalla Jalla osti kaupungin huutokaupasta vanhan kirjastoauton, joka korjattiin vastaamaan kiertue-elämän tarpeita. Sen ainoa ikkuna oli tosin tuulilasi, mikä ihmetytti paikallisia Englannin-reissulla. Yhtye vastasi vain: ”This is not a car but a fucking spaceship”. Siitä eteenpäin kulkuväline tunnettiin nimellä Avaruusalus.
Punkkarit kuvailevat yhteiskiertueitaan huippuhauskana ajanvietteenä. Rovaniemeläisnuoret pääsivät kaveriporukalla pyörimään pitkin Eurooppaa lähes totaalisessa vararikossa.
Есть истории и о репточке. Однажды, когда на ее стену присверливали полки, сотрудники банка на верхнем этаже приняли шум за попытку ограбления со взломом и вызвали полицию.
Из‑за места, где были образованы группы, они получили довольно характерные прозвища. Greenhouse AC часто называли Poronirvana — «Нирваной северных оленей» в честь знаменитых л апландских животных и легендарной гранж-группы. По словам гитариста Микколы, тогда это прозвище раздражало своей неточностью , но в наши дни кажется просто веселым отголоском ушедшего мира. «В музыкальном плане мы ближе к северным оленям, чем к Нирване».
Myös treenikämppään liittyy tarinoita. Kerran treenikämpän seiniin porattiin kiinni hyllyjä ja yläkerran pankin henkilökunta luuli meteliä murtoyritykseksi, jolloin he kutsuivat paikalle poliisin.
Kotipaikkakuntansa vuoksi yhtyeet saivat myös melko omaleimaisia lisänimiä. Greenhouse AC:ta kutsuttiin usein Poronirvanaksi Lapin maakuntaeläimen ja legendaarisen grungebändin mukaan. Kitaristi Mikkolan mukaan lempinimi oli aikanaan harhaanjohtavuudessaan ärsyttävä, mutta tätä nykyä tuntuu vain hauskalta menneen maailman tuulahdukselta. ”Musiikillisesti olemme lähempänä poroja kuin Nirvanaa.”
Jalla Jalla были известными прыгунами на лыжах с трамплина , потому что участники группы в юности занимались этим видом спорта. Перед тем как Пепе Туононен ушел на хоккейную тренировку, он объяснил, что группа обычно подбивала остальных выступавших в Рованиеми, прокатиться с холма. Поговаривают, что м узыканты из The Fucking World рискнули , а вот ребята из Alivaltiosihteeri — струсили. Участники Jalla Jalla рассказывают , что у них тоже неплохо получалось : Йоуко Хилтунен превзошел будущего олимпийского чемпиона Туомо Юлипулли.
И Jalla Jalla , и «Greenhouse AC» говорят , что они рады выступить в любое время, если их пригласят. Они продолжают играть с другими коллективами, например, с новым составом Aivoproteesi , а также группами Offside Reidars , Sanna&Soul Ltd и электронным трио Desert Planet . В прошлом году Desert Planet выступили на фестивале Epäjohdonmukaisten tanssiaiset («Танцы нелогичных»). П о словам музыкантов, это был отличный концерт , хотя «денег за него мы не получили.
Jalla Jalla tunnettiin mäkihyppäävinä punkkareina, sillä yhtyeen jäsenet harrastivat lajia nuoruudessaan. Ennen kuin Pepe Tuononen poistuu jääkiekkoharjoituksiin, hän kertoo, että bändillä oli tapana haastaa Rovaniemellä soittaneita bändejä hyppäämään mäkeä. Kuulemma The Fucking World uskaltautui hyppäämään, kun taas Alivaltiosihteerin porukka jänisti. Jalla Jallan jäsenet kertovat myös pärjänneensä kilpailuissa: lasten mäkipäivillä Jouko Hiltunen päihitti tulevan olympiavoittajan Tuomo Ylipullin.
Niin Jalla Jalla kuin Greenhouse AC:kin kertovat, että he esiintyvät mielellään aina, jos vain kutsu käy. He soittavat edelleen muun muassa uudelleenaktivoituneessa Aivoproteesissa, Offside Reidarsissa, Sanna & Soul Oy:ssä ja elektronisessa Desert Planet ‑triossa. Viime vuonna Desert Planet esiintyi Epäjohdonmukaiset tanssiaiset -festareilla, minkä muusikot kertovat olleen keikkaelämys, vaikka ”ei sieltä mitään rahoja saanut”.
После интервью мы поднимаемся по винтовой лестнице из подвала во двор Skeida . Время словно застыло, рыночная площадь Рованиеми, окруженная низкими, унылыми зданиями, пуста, а Jalla Jalla и Greenhouse AC курят во дворе своей репетиционной базы. И на мгновение кажется, что сейчас на дворе вполне может быть 1994 год.
Haastattelun jälkeen kipuamme kierreportaita kellarista Skeidan pihalle. Näky on ikiaikainen, Rovaniemen kauppatori tyhjillään, ympärillä matalat ankeat rakennukset ja Jalla Jalla ja Greenhouse AC tupakalla treenikämpän pihalla. Hetken tuntuu, että vuosi voisi olla yhtä hyvin 1994.
Эта статья была первоначально опубликована на Voima.fi и переиздается в Culturalist.fi с разрешения редакции. Мы предоставляем этот материал для нашей аудитории, чтобы расширить доступ к важным темам и взглядам, представленным в оригинальной публикации. Текст сохраняет авторский стиль и содержание, а также сопровождается ссылкой на источник, где можно ознакомиться с оригинальной версией.
Tämä artikkeli on julkaistu aiemmin Voima.fi:ssä ja Voiman toimitus on antanut meille luvan julkaista se uudelleen Culturalist.fi:ssä. Haluamme tarjota lukijoillemme pääsyn Voiman juttuihin, joissa on tärkeitä aiheita ja kiinnostavia näkökulmia.