«Кто‑то скажет, что мы богема, но мы абсолютно обычные ребята». Внутри кинотеатра Аки Каурисмяки в Карккила”Jotkut sanovat, että olemme boheemeja, mutta olemme ihan tavallisia tyyppejä.” Aki Kaurismäen elokuvateatterissa Karkkilassa
У каждой страны естьсвои главные кинематографические фигуры. Испания прочно ассоциируется с Педро Альмодоваром, Германия – с Вимом Вендерсом, Дания – с Ларсом фон Триером. Финское кино невозможно представить без Аки Каурисмяки. Финны любят шутить, что для того, чтобы оказаться в атмосфере одного из его фильмов, далеко ходить не нужно – достаточно зайти в любой ближайший обшарпанный бар. Но на карте страны есть место, где погружение будет стопроцентным: здесь можно почувствовать себя героем его фильмов, увидеть предметы интерьера буквально со съёмочной площадки, посмотреть знаменитые картины режиссёра на большом экране и, если повезет, встретить его самого. Это Kino Laika – кинотеатр, который Каурисмяки вместе со своим другом Микой Лятти открыли в 2021 году в городе Карккила. Мы съездили к ним в гости и узнали, как открыть кинотеатр в маленьком городке и превратить его в точку притяжения для местных жителей и киноманов со всего мира.
Jokaisella maalla on oma elokuvallinen kiintopisteensä. Espanja yhdistetään vahvasti Pedro Almodóvariin, Saksa Wim Wendersiin ja Tanska Lars von Trieriin. Suomalaista elokuvaa on mahdotonta kuvitella ilman Aki Kaurismäkeä. Suomessa vitsaillaan usein, että päästäkseen hänen elokuviensa tunnelmaan ei tarvitse mennä kauas — riittää, että astuu sisään mihin tahansa hieman rähjäiseen baariin. Mutta on olemassa paikka, jossa uppoutuminen on sataprosenttista: täällä voi tuntea olevansa yksi hänen elokuviensa hahmoista, nähdä lavastuselementtejä suoraan kuvauspaikoilta, katsoa ohjaajan tunnetuimpia elokuvia suurelta valkokankaalta ja hyvällä onnella jopa tavata hänet itsensä. Tämä paikka on Kino Laika – elokuvateatteri, jonka Kaurismäki avasi yhdessä ystävänsä Mika Lättin kanssa Karkkilassa vuonna 2021. Kävimme vierailulla ja selvitimme, miten elokuvateatteri avataan pienessä kaupungissa ja miten siitä tehdään vetovoimainen paikka niin paikallisille kuin elokuvaharrastajille ympäri maailmaa.
Артхаус вместо ванных и кастрюль Art house kylpyhuoneiden ja kattiloiden sijaan
«Прямо, потом налево и потом опять прямо», — объясняет мне, как пройти от автостанции до кинотеатра, водитель автобуса, на котором я приехал в Карккила. Город находится в 70 километрах к северо‑западу от Хельсинки. Здесь проживает около 9000 человек, и похоже, каждый знает, где найти Kino Laika. Ещё бы – до 2021 года кинотеатра здесь не было вообще. Зато был киноклуб, который писатель Мика Лятти и режиссёр Аки Каурисмяки организовали годами ранее. «Мы с моей женой Саллой переехали сюда лет 25 назад», – рассказывает Мика. «Она была знакома с семьёй Аки, и мы с ним тоже сошлись на любви к кино, а в 2021 году решили вместе открыть здесь кинотеатр».
– А как же избитая народная мудрость: «Хочешь потерять друга – заведи с ним бизнес»? – спрашиваю я.
– Не знаю, мы находим баланс, – смеётся Мика. – Аки – суровый мужик, так что, если ты какой‑то игрок, он сразу это увидит и поставит на место. Однажды он сказал, что лучший генеральный директор в компании должен быть по-хорошему «Прямо, потом налево и потом опять прямо», — объясняет мне, как пройти от автостанции до кинотеатра, водитель автобуса, на котором я приехал в Карккила. Город находится в 70 километрах к северо-западу от Хельсинки. Здесь проживает около 9000 человек, и похоже, каждый знает, где найти Kino Laika. Ещё бы – до 2021 года кинотеатра здесь не было вообще. Зато был киноклуб, который писатель Мика Лятти и режиссёр Аки Каурисмяки организовали годами ранее. «Мы с моей женой Саллой переехали сюда лет 25 назад», – рассказывает Мика. «Она была знакома с семьёй Аки, и мы с ним тоже сошлись на любви к кино, а в 2021 году решили вместе открыть здесь кинотеатр».
”Suoraan eteenpäin, sitten vasemmalle ja taas suoraan”, sanoo linja‑autonkuljettaja kertoessaan reitistä linja-autoasemalta elokuvateatterille saapuessani Karkkilaan. Kaupunki sijaitsee noin 70 kilometriä luoteeseen Helsingistä. Täällä asuu noin 9 000 ihmistä, ja näyttää siltä, että jokainen tietää, missä Kino Laika sijaitsee. Ei ihme – ennen vuotta 2021 kaupungissa ei ollut lainkaan elokuvateatteria. Sen sijaan oli elokuvakerho, jonka kirjailija Mika Lättin ja ohjaaja Aki Kaurismäki olivat perustaneet jo aiemmin.
”Muutimme tänne vaimoni Sallan kanssa noin 25 vuotta sitten”, Lätti kertoo. ”Hän tunsi Akin perheen, ja me löysimme nopeasti yhteisen sävelen rakkaudessa elokuvaan. Vuonna 2021 päätimme avata tänne yhdessä elokuvateatterin.”
“Entä vanha sanonta: ‘Jos haluat menettää ystävän, perusta hänen kanssaan yritys’?”
”En tiedä, me löydämme tasapainon, Lätti nauraa. Aki on kova tyyppi, ja jos joku yrittää pelata peliä, hän huomaa sen heti ja laittaa asiat paikoilleen. Hän sanoi kerran, että paras toimitusjohtaja on hyväntahtoinen, poikamainen tyyppi. Se pitää osittain paikkansa: olen aina ollut kuin päiväkotiin menevä poika – helppo lähestyä ja rakastan leikkiä ystävien kanssa. Aki näki, millainen olen, ja päätti, että olemme tasavertaisia liikekumppaneita, 50–50. Jos esitän jonkun hullun idean, se ei jää puheeksi, vaan toteutan sen. En ole bisnesmies, mutta olen erittäin tarkka rahasta. Aki on vipu, minä hoidan hallinnon ja organisoinnin. Hän on ollut elokuva‑alalla jo 40 vuotta ja omistanut aiemmin Andorra-elokuvateatterin Helsingissä, joten hän tiesi tarkalleen, mitä tekee. Ja on pirun nerokas. Lisäksi hänen entiset liikekumppaninsa Andorrasta ja Corona Barista opettivat minua pyörittämään liiketoimintaa alusta alkaen.
Подходящим местом для кинотеатра была выбрана бывшая фабрика по производству эмали Ala‑Emali на берегу реки Карьяа: «Когда мы с Аки начали строительство весной 2021 года, это было пустое, пыльное, огромное промышленное помещение. Это литейный завод, которому 200 лет: тут производили ванны, кастрюли и детали двигателей. На тот момент тут не было ни света, ни крыши, а окна были разбиты».
Работы было много, и оба бизнес‑партнёра взялись за дело. От знаменитого режиссёра достаточным было бы одно упоминание его имени, но и Каурисмяки, и Лятти буквально жили на стройплощадке в течение полугода. Кирпич за кирпичом строили кинотеатр. Этому есть масса подтверждений, но самое внушительное — документальный фильм хорватского режиссёра Велько Видака (Veljko Vidak) Cinéma Laika, выпущенный в 2023 году. Картина была показана на мировых кинофестивалях, а ещё в течение года была в прокате в Японии. Так у «Кино Лайка» появилась армия фанатов за рубежом.
Elokuvateatterin paikaksi valittiin entinen Ala‑Emalin emalitehdas Karjaanjoen rannalla.
”Kun aloitimme rakennustyöt keväällä 2021, tila oli tyhjä, pölyinen ja valtava teollisuushalli. Se oli 200 vuotta vanha valimo ja metallitehdas, jossa oli valmistettu kylpyammeita, kattiloita ja moottorinosia. Ei ollut valoa, ei kattoa, ja ikkunat olivat rikki.”
Työtä riitti, ja molemmat liikekumppanit tarttuivat toimeen. Tunnetulle ohjaajalle olisi riittänyt pelkkä nimi, mutta sekä Kaurismäki että Lätti asuivat kirjaimellisesti rakennustyömaalla puolen vuoden ajan — tiili tiileltä elokuvateatteria rakentaen. Tästä on runsaasti todisteita, mutta vaikuttavin on kroatialaisen ohjaajan Veljko Vidakin dokumenttielokuva Cinéma Laika (2023). Elokuva esitettiin lukuisilla kansainvälisillä festivaaleilla ja oli vuoden ajan teatterilevityksessä Japanissa. Näin Kino Laikalle syntyi oma fanikuntansa ulkomailla.
Аки Каурисмяки и Мика Лятти становятся японскими знаменитостямиAki Kaurismäki ja Mika Lätti nousevat japanilaisiksi julkkiksiksi
Ещё по дороге в кинотеатр я встретился с Канон и её подругой – девушками из Японии, которые приехали в Финляндию на несколько месяцев и были со мной в том же автобусе. Они тоже направлялись в «Лайку». На вопрос, смотрели ли они фильмы Аки Каурисмяки, Канон смеётся:
– На самом деле пока не видела ни одного. Но документальный фильм Cinéma Laika был невероятно популярен у нас. Мне рассказали о нём друзья, и когда я приехала в Финляндию, я знала, что мне обязательно нужно сюда попасть.
Девушки даже купили билет на сеанс финского боевика «Бессмертный» (Sisu).
– Скорее всего, они меня узнают, – шутит Мика. В фильме у него экранного времени не меньше, а то и больше, чем у Каурисмяки. Спустя пару часов я действительно увижу Мику, разговаривающего вместе с этими самыми девушками у входа в кинозал. И правда, знаменитость!
Причину открытия кинотеатра Каурисмяки объясняет так: «Я хотел, чтобы зимой в Карккиле было что‑то еще, кроме спортзала и библиотеки». Встретить же самого режиссёра здесь зимой абсолютно невозможно. С октября и вплоть до мая он вместе с супругой и своими собаками проводит время в Португалии. Во время нашей беседы он звонит Мике и передаёт нам привет, но говорить не может. Первое лицо финской режиссуры занято тем, что косит сорняки на своём участке.
– Им нет конца, – говорит Каурисмяки в разговоре с Лятти, – так что это серьёзное упражнение для мышц.
Летом шансы поймать здесь режиссера куда выше. «Кино Лайка» – это буквально его летняя резиденция. Туристы это знают и этим пользуются. По словам Лятти, в летний сезон поток туристов возрастает в разы. В этом маленьком городке появляется огромное количество гостей со всего мира, вплоть до Австралии. Но из Японии больше всего: одна туристическая компания даже создала специальный тур по местам Каурисмяки.
Jo matkalla elokuvateatterille tapaan Kanonin ja hänen ystävänsä, Japanista Suomeen muutamaksi kuukaudeksi tulleitta nuoria naisia, jotka matkustivat samalla bussilla. He olivat myös matkalla Laikaan. Kysyn, ovatko he nähneet Kaurismäen elokuvia.
”En oikeastaan vielä yhtäkään, Kanon nauraa. Mutta Cinéma Laika oli meillä valtavan suosittu. Ystävät kertoivat siitä, ja kun saavuin Suomeen, tiesin heti, että minun täytyy tulla tänne.”
He ostivat liput suomalaisen toimintaelokuva Sisun näytökseen.
”Todennäköisesti he tunnistavat minut”, Lätti vitsailee.
Dokumenttielokuvassa hänellä on jopa enemmän ruutuaikaa kuin Kaurismäellä. Pari tuntia myöhemmin näen Lätin juttelemassa näiden samojen naisten kanssa salin ovella. Todellinen julkkis!
Kaurismäki selittää elokuvateatterin avaamisen syyn näin: "Halusin, että Karkkilassa on talvella muutakin kuin punttisali ja kirjasto”. Talvella on täysin mahdotonta tavata itse ohjaajaa täällä. Lokakuusta toukokuuhun hän viettää aikaa Portugalissa vaimonsa ja koirien kanssa. Keskustelumme aikana hän soittaa Lätille ja lähettää terveisiä. Suomen elokuvan kasvo on kiireinen leikkaamassa rikkaruohoja tontillaan.
”Niitä on loputtomasti”, Kaurismäki sanoo keskustellessaan Lätin kanssa, ”joten tämä on kovaa lihasharjoitusta”.
Kesällä mahdollisuudet kohdata ohjaaja ovat huomattavasti suuremmat. Kino Laika on kirjaimellisesti hänen kesäkotinsa. Turistit ovat tietoisia tästä ja käyttävät sitä hyväkseen. Lätin mukaan turistivirta kasvaa moninkertaiseksi kesäsesonkina. Tähän pieneen kaupunkiin saapuu valtava määrä vierailijoita ympäri maailmaa, Australiaa myöten. Eniten heitä tulee kuitenkin Japanista: yksi matkanjärjestäjä on jopa luonut erityisen Kaurismäki‑kierroksen.
Знакомые интерьеры – на экране и за его пределамиTuttuja sisätiloja – valkokankaalla ja sen ulkopuolella
На входе в кинотеатр вы точно не пропустите фотографию владельцев «Кино Лайка» с табличкой «DUUNI No. 4».
– Мы нашли эту табличку на печи для обжига эмали, которую пришлось разобрать, чтобы освободить место для строительства кинозала, – рассказывает Лятти. – Местный фотограф Томи Валрус запечатлел нас с ней в руках в самый разгар ремонтных работ. Изначально там была надпись «UUNI No. 4», то есть «ПЕЧЬ №4», но позже здесь была арт‑выставка, и местный художник Пертти Салменйоки, создавая свою инсталляцию на печи для обжига эмали, добавил буквы D. Так появилась «DUUNI No. 4», то есть «РАБОТА №4».
Первым фильмом кинотеатра стал «Купе № 6». Сеанс прошёл 8 октября 2021 года в 10 утра, и при этом зал был полным. С тех пор Мика Лятти в ежедневной программе «Лайки» старается соблюдать баланс между мейнстримным и артхаусным кино. Наряду с мировыми блокбастерами вроде Wicked for Good или Avatar 3 здесь дают возможность небольшим андеграундным режиссёрам показать свои работы. Регулярно здесь показывают и тот самый документальный фильм о строительстве кинотеатра, и, конечно, всё кинематографическое наследие Каурисмяки с английскими субтитрами. Летом, особенно в августе, сеансы проходят чуть ли не каждый день.
Elokuvateatterin sisäänkäynnin luona ei voi olla huomaamatta valokuvaa Kino Laikan omistajista, jotka kannattelevat kylttiä tekstillä ”DUUNI No. 4”.
”Löysimme tämän kyltin emalin polttouunista, joka piti purkaa, jotta saatiin tilaa elokuvateatterin rakentamiselle”, Lätti kertoo. ”Paikallinen valokuvaaja Tomi Wahlroos ikuisti meidät juuri tämän kyltin kanssa käsissämme remontin keskellä. Alun perin kyltissä luki ‘UUNI No. 4’, mutta myöhemmin täällä oli taidenäyttely, ja paikallinen taiteilija Pertti Salmenjoki lisäsi D:n luodessaan installaatiotaan emaliuunille. Näin syntyi ‘DUUNI No. 4’.”.
Elokuvateatterin ensimmäinen elokuva oli Hytti Nro 6. Esitys pidettiin 8. lokakuuta 2021 kello 10 aamulla täydelle salille. Siitä lähtien Mika Lätti on pyrkinyt säilyttämään tasapainon valtavirran ja arthouse‑elokuvien välillä Laikan ohjelmistossa. Maailmanlaajuisten menestyselokuvien, kuten Wicked for Goodin tai Avatar 3:n ohella täällä annetaan pienille underground-ohjaajille mahdollisuus näyttää töitään. Täällä esitetään säännöllisesti myös dokumenttielokuva elokuvateatterin rakentamisesta ja tietysti Kaurismäen koko elokuvaperintö englanninkielisillä tekstityksillä. Kesällä, etenkin elokuussa, esityksiä on lähes joka päivä.
Но если вам вдруг и этого мало, для настоящих киноманов примерно раз в неделю в кинотеатре идет чёрно‑белый фильм режиссёра Херры Юлппё Kronos Kairos, который Аки Каурисмяки называет «сюрреалистичным шедевром». Если вкратце, я давно, а то и вовсе – никогда, не видел столь (визуально и сюжетно) безумную историю о разбитом сердце. Мика Лятти был одним из его сценаристов, продюсеров и к тому же сыграл одну из ролей: «Большую часть фильма мы снимали в Андалусии в Испании, а некоторые интерьерные сцены были сняты здесь, в Карккила. У нас практически не было бюджета: мы просто взяли камеру, а всё остальное решалось на месте. Я очень горжусь этим фильмом». Эта энергия съёмочного процесса – увлечённая, авантюрная, без оглядки на привычные драматургические рамки – отчётливо считывается на экране.
Mutta jos tämä ei riitä, todellisille elokuvaharrastajille elokuvateatterissa esitetään oin kerran viikossa Herra Ylpön mustavalkoinen elokuva Kronos Kairos, jota Aki Kaurismäki kutsui ”surrealistiseksi mestariteokseksi”.. Lyhyesti sanottuna en ole aikoihin, tai ehkä koskaan, nähnyt niin hullua (visuaalisesti ja juonellisesti) tarinaa särkyneestä sydämestä. Mika Lätti oli yksi elokuvan käsikirjoittajista ja tuottajista ja näytteli lisäksi yhtä rooleista.
”Suurimman osan elokuvasta kuvasimme Andalusiassa Espanjassa, ja osa sisäkohtauksista kuvattiin täällä Karkkilassa. Meillä ei ollut käytännössä lainkaan budjettia: otimme vain kameran ja kaikki muu päätettiin paikan päällä. Olen erittäin ylpeä tästä elokuvasta.”
Tämä kuvausprosessin energia – innostunut, seikkailunhaluinen, tavanomaisia draamallisia rajoja kunnioittamatta – näkyy selvästi valkokankaalla.
В зале кинотеатра больше ста мест. Ярко‑красные кресла могут показаться знакомыми тем, кто бывал в хельсинкском кинотеатре Каурисмяки Andorra: после закрытия они ждали своего часа и в «Лайке» снова оказались в деле. Многие предметы интерьера перекочевали сюда прямо со съёмочных площадок. Например, картина из фильма «Ленинградские ковбои встречают Моисея» (Leningrad Cowboys Meet Moses) или барный стол, который Каурисмяки нашёл во время съёмок «Ленинградские ковбои едут в Америку» (Leningrad Cowboys Go America) в Нью-Йорке. Если присмотреться, можно заметить, что этот стол не раз появлялся и в других его фильмах, например, в «Дрейфующих облаках». Сейчас он стоит в секретном баре: туда меня проводит Мика, отдёргивая занавес справа от киноэкрана. Бар открывается во время концертов и закрытых мероприятий. В Карккила и без того немало творческих людей – режиссёров, писателей, художников, – к которым регулярно приезжают друзья и коллеги. К тому же Kino Laika охотно принимает концерты музыкантов, для которых близки и сама атмосфера кинотеатра, и люди, его создающие.
Elokuvateatterin salissa on yli sata paikkaa. Kirkkaanpunaiset tuolit saattavat tuntua tutuilta niille, jotka ovat käyneet Helsingin Andorra‑elokuvateatterissa Helsingissä: sulkemisen jälkeen ne odottivat hetkeään ja päätyivät uusiokäyttöön Laikassa. Monet sisustusesineet ovat siirtyneet tänne suoraan kuvauspaikoilta. Esimerkiksi maalaus elokuvasta Leningrad Cowboys Meet Moses tai baaripöytä, jonka Kaurismäki löysi New Yorkissa Leningrad Cowboys Go American kuvauksissa. Tämä pöytä on esiintynyt useita kertoja myös muissa hänen elokuvissaan, esimerkiksi elokuvassa Kauas pilvet karkaavat. Nyt se seisoo salaisessa baarissa, jonne Mika vie minut vetämällä verhon sivuun elokuvakankaan oikealta puolelta. Baari on avoinna konserttien ja suljettujen tapahtumien aikana. Karkkilassa asuu jo muutenkin paljon luovia ihmisiä – ohjaajia, kirjailijoita, taiteilijoita, – joiden luona vierailee säännöllisesti ystäviä ja kollegoita. Lisäksi Kino Laika järjestää mielellään konsertteja muusikoille, joille elokuvateatterin ilmapiiri ja sen perustajat ovat tuttuja.
Бокал собачьего пива, пожалуйста! Tuoppi koiraolutta, kiitos!
Другой бар – La Moderne – находится в фойе кинотеатра и открыт для всех каждый день,в том числе и для гостей с питомцами. Каурисмяки известен как большой друг собак — они практически всегда появляются в его фильмах. Название кинотеатра тоже очевидно: в честь советской собаки‑космонавтки, да и у двух его собственных собак тоже было это имя. К тому же бытует история, что открыть когда-нибудь кинотеатр под этим именем режиссёру посоветовал легендарный финский режиссёр и киноисторик Петер фон Бах. Они оба были соучредителями кинофестиваля «Полуночное солнце» (Midnight Sun Film Festival), который проводится каждое лето в Соданкюля, фильмы из программы которого позже показываются в «Лайке».
В общем, для собак здесь даже есть отдельное меню. Нелла, которая работает на кассе, показывает мне Vuppe – первое в Финляндии собачье пиво:
– Это такая смесь солода и куриного бульона. Не сказать, что я часто его где‑то встречаю, но у нас оно есть всегда. Моя собака, лабрадудль, обожает его и часто приходит сюда в гости. Некоторые собаки более скептически настроены – очень долго нюхают, прежде чем попробовать.
Нелла рассказывает, что если Каурисмяки сидит в баре, то пьёт португальское винью‑верде, а Мика – пиво. Но для гостей здесь наливают ещё и свои «спэшлы» – шесть коктейлей, вдохновлённых фильмами режиссёра и его коллег. Например, Honolulu Winter – имбирный мул, который можно заметить в фильме «Дрейфующие облака». Мне предлагают новинку «Опавшие листья» в честь последней на сегодня киноработы Каурисмяки – с имбирным пивом и облепихой.
Toinen baari, La Moderne, sijaitsee elokuvateatterin aulassa ja on avoinna kaikille päivittäin, myös vieraille, jotka tuovat mukanaan lemmikkinsä. Kaurismäki tunnetaan koirien suurena ystävänä – ne esiintyvät lähes aina myös hänen elokuvissaan. Elokuvateatterin nimi on myös ilmeinen: se on nimetty neuvostoliittolaisen koirakosmonautin Laikan mukaan, ja myös hänen kahdella omilla koirallaan oli sama nimi. Lisäksi tarina kertoo, että legendaarinen suomalainen ohjaaja ja elokuvahistorioitsija Peter von Bach neuvoi ohjaajaa avaamaan jonain päivänä elokuvateatterin tällä nimellä. He olivat molemmat Midnight Sun Film Festival ‑elokuvafestivaalin perustajia, joka järjestetään joka kesä Sodankylässä. Syksyisin festivaalin elokuvat esitetään Laikassa.
Täällä on jopa erillinen menu koirille. Kassalla työskentelevä Nella näyttää minulle Vuppen, Suomen ensimmäisen koirille valmistetun oluen:
”Se on sekoitus mallasta ja kanalientä. En voi sanoa, että törmäisin siihen usein, mutta meillä sitä on aina saatavilla. Minun koirani, labradoodle, rakastaa sitä ja tulee usein tänne vierailulle. Jotkut koirat ovat skeptisempiä – ne haistelevat olutta pitkään ennen kuin maistavat sitä.
Nella kertoo, että kun Kaurismäki istuu baarissa, hän juo portugalilaista valkoviiniä vinho verdeä, ja Mika juo olutta. Mutta vieraille tarjoillaan myös omia ”spesiaaleja” – kuusi cocktailia, jotka ovat saaneet inspiraationsa ohjaajan ja hänen kollegoidensa elokuvista. Esimerkiksi Honolulu Winter on inkivääri‑cocktail, joka esiintyy elokuvassa Kauas pilvet karkaavat. Minulle tarjotaan uutta Kuolleet lehdet -drinkkiä, joka on nimetty Kaurismäen viimeisimmän elokuvan mukaan ja sisältää inkivääriolutta ja tyrniä.
Нам говорили: «Мы до этого ещё ни разу не были в кинотеатре» Meille sanottiin: ”Emme ole koskaan ennen käyneet elokuvateatterissa”
В баре за одним столиком сидят подростки, смеются над роликом в соцсетях. А по соседству – пара пенсионеров, которые что‑то активно обсуждают. При знакомстве Эйкка и Пиркко рассказывают мне, что пришли репетировать свои скетчи: «Мы готовимся к стендапу на встрече пожилых людей. У нас скоро выступление. Будет много зрителей. А вообще сюда мы ходим регулярно, не пропускаем ни один финский фильм. Каждый месяц мы приходим на показы «Кино+кофе» за 10 евро. Ближайший на следующей неделе!»
Baarissa istuu teini‑ikäisten porukka, joka nauraa sosiaalisessa mediassa julkaistulle videolle. Vieressä istuu eläkeläispariskunta, joka keskustelee vilkkaasti jostakin. Eikka ja Pirkko kertovat minulle, että he ovat tulleet harjoittelemaan sketsejään. ”Valmistaudumme stand up -esitykseen vanhusten tapaamisessa. Siellä on paljon katsojia. Yleensä käymme täällä säännöllisesti, emme jätä väliin yhtään suomalaista elokuvaa. Joka kuukausi tulemme 10 euron ”Elokuva+kahvi” -näytöksiin. Seuraava on ensi viikolla.”
Кинотеатр открылся в разгар пандемии коронавируса. Его главной задачей было вернуть людей в кинозал и снова собрать их вместе. В октябре 2026 года у «Кино Лайка» первая круглая дата. Мика Лятти вспоминает историю с открытия: «К нам подошла пожилая пара и сказала, что они никогда в жизни не были в кинотеатре». Рядом в это время бегали дети в сказочных костюмах. Это был эмоциональный для всех нас момент. Так что, безусловно, фильмы и вся программа, которую мы здесь организуем, делают «Кино Лайка» всё более значимой культурной силой для людей, которые здесь живут. Но 30–50 процентов посетителей — это туристы, причём, как вы уже поняли, не только из Хельсинки или Финляндии. География гораздо шире, но у нас тут все равны! Я написал шесть книг, Аки – легендарный режиссёр. Кто‑то скажет, что мы – богема, но мы абсолютно простые ребята. Этот кинотеатр появился в рабочем городе и был построен руками тех, чьи родители тоже были рабочими. Мы здесь все наравне – и так и должно быть».
Elokuvateatteri avattiin koronavirus‑pandemian keskellä. Sen päätehtävänä oli saada ihmiset takaisin elokuvateatteriin ja tuoda heidät jälleen yhteen. Lokakuussa 2026 Kino Laika viettää ensimmäistä pyöreää vuosipäiväänsä. Mika Lätti muistelee avajaisia:
”Vanhempi pariskunta tuli luoksemme ja kertoi, että he eivät olleet koskaan elämässään käyneet elokuvateatterissa. Samaan aikaan lapset juoksivat ympäriinsä satumaisissa puvuissa. Se oli meille kaikille tunteellinen hetki. Elokuvat ja koko ohjelmisto, jonka järjestämme täällä, tekevät Kino Laikasta yhä merkittävämmän kulttuurisen voiman täällä asuville ihmisille. Mutta 30–50 prosenttia kävijöistä on vieraita, eikä vain Helsingistä tai Suomesta, kuten jo ymmärrätte. Maantieteellinen alue on paljon laajempi, mutta täällä kaikki ovat tasa‑arvoisia! Olen kirjoittanut kuusi kirjaa, Aki on legendaarinen ohjaaja. Jotkut sanovat, että olemme boheemeja, mutta olemme aivan tavallisia tyyppejä. Tämä elokuvateatteri syntyi työläiskaupungissa ja rakennettiin niiden käsin, joiden vanhemmat olivat myös työläisiä. Olemme täällä kaikkien kanssa samalla tasolla – ja niin sen pitääkin olla.”
Самого Лятти можно встретить в кинотеатре почти каждый день – его офис находится этажом выше. Он с готовностью общается с посетителями, но всё чаще это уже не требуется. «Приятно видеть, как местные приводят сюда родственников и друзей и сами проводят им экскурсии. Они любят это место и знают его историю. Мне хочется верить, что люди чувствуют: это действительно их пространство. Формально мы владеем кинотеатром, но на самом деле он принадлежит всем».
Lättin voi tavata elokuvateatterissa melkein joka päivä – hänen toimistonsa on kerrosta ylempänä. Hän keskustelee mielellään kävijöiden kanssa, mutta yhä useammin sitä ei enää tarvita. ”On mukava nähdä, kuinka paikalliset tuovat tänne sukulaisiaan ja ystäviään ja esittelevät heille paikkaa. He rakastavat tätä paikkaa ja tuntevat sen historian. Haluan uskoa, että ihmiset tuntevat tämän todella omakseen. Muodollisesti me omistamme elokuvateatterin, mutta todellisuudessa se kuuluu kaikille.”
После титров Lopputekstien jälkeen
Сегодня в Финляндии насчитывается около 150 независимых локальных кинотеатров. За большинством из них не стоят громкие имена. Зато в каждом работают люди, которые по‑настоящему любят искусство кино и своих зрителей. Эти залы, может, и не соревнуются с крупными сетями за премьеры или кассу, но в одном они точно выигрывают – атмосфера в них волшебная.
Nykyään Suomessa on noin 150 itsenäistä paikallista elokuvateatteria. Useimpien takana ei ole tunnettuja nimiä. Sen sijaan jokaisessa työskentelee ihmisiä, jotka todella rakastavat elokuvataidetta ja katsojiaan. Nämä salit eivät ehkä kilpaile suurten ketjujen kanssa ensi‑illoista tai lipputuloista, mutta yhdessä asiassa ne voittavat varmasti – niiden ilmapiiri on taianomainen.
